Không phải đứa trẻ nào “chăm chỉ” cũng đang phát triển

Trẻ chăm chỉ là điều cha mẹ nào cũng mừng

Tôi cũng thường nghĩ vậy. Cho đến khi tôi bắt đầu hỏi và tìm hiểu kỹ hơn.

Có một phụ huynh kể với tôi: con tự ngồi vào bàn, không cần phải nhắc. Cuối tuần cũng tự giác ôn bài. Rủ đi chơi cũng bảo con muốn ở nhà học bài. Chị nói với vẻ rất tự hào, nhẹ nhõm — chẳng phải đó là điều nhiều bố mẹ mong chờ sao?

Tự giác là một điều tốt. Tôi không phủ nhận điều đó.

Nhưng tôi tự hỏi: con đang chăm chỉ vì con muốn — hay vì con không dám dừng lại?

Có những đứa trẻ chăm vì yêu thích, vì tò mò, vì chúng tự biết khi nào mình cần nghỉ ngơi – đọc một cuốn sách, nghe vài bản nhạc, vẽ một bức tranh…

Nhưng có những đứa trẻ chăm… vì sợ không còn biết mình là ai, sợ mình không đạt được những kỳ vọng, nếu dừng lại.

Chúng đã trở thành “đứa học giỏi”, “đứa trẻ ngoan“, “đứa không cần nhắc” – thành một “bản sắc” (identity). Dừng lại — dù chỉ một chiều thứ Bảy — là mất đi cái “danh hiệu” đó. Dừng lại nghĩa là để người lớn thất vọng. Là tự mình không còn là mình nữa. Dừng lại nghĩa là sẽ không vào top lớp. Dừng lại nghĩa là sẽ không thể đỗ cấp 2…

Vì vậy nên chúng tiếp tục. Không phải vì đủ sức. Mà vì sợ (mơ hồ).

Não bộ không phân biệt được “chăm vì yêu thích” và “chăm vì sợ”. Nó chỉ biết: đang gồng — và đang cạn dần. Khi đó năng lực não giảm dần, thậm chí càng học càng quên.

Con bạn có bao giờ tự nói “hôm nay con mệt rồi, con nghỉ chút đã” chưa?

Hay con chỉ… lầm lũi tiếp tục học? 🌱